RAM ve ROM Nedir?

RAM ve ROM Nedir?

Bilgisayarın başlıca donanımlarından olan RAM (Random-access memory) ve ROM (Read-only memory); verileri farklı şekillerde saklamaktadır. Rastgele-erişimli bellek (RAM), verileri transistörler aracılığıyla tutarken salt-okunur bellek (ROM) verileri değiştirilemez ya da yarı değiştirilebilir çiplerde kalıcı olarak tutar. Bu yazımda RAM ve ROM’un ne olduğunu, nasıl çalıştığını, ne işe yaradığını ve arasındaki farkları ele alacağım.
Bilgisayarda İkili Sistem Nedir? Bilgi Türlerinin Bitler İle Depolanması

Bilgisayarda İkili Sayı Sistem Nedir? Bilgi Türleri ve Bitler

Bilgisayarlarda, yazılardan videolara hatta seslere kadar her şeyin 0 ve 1 sayılarıyla temsil edildiğini duymuşuzdur. Peki bunun arkasında yatan mantık ne? Neden ondalık sistem kullanmıyoruz? İkili sistemin tarihi, işlemcilerin ikili sistem (binary system) ile ilişkisi ve işlemcilerde mantık kapıları hakkında biraz konuşalım.

  • 9.05.2021
  • Ömer Faruk Coşkun

RAM Nedir?

RAM (Rastgele-erişimli bellek), ikili kod (binary code) oluşturulmuş verileri ve makine kodlarını transistörlerinde geçici süreliğine depolayan bir bilgisayar bellek aygıtıdır. RAM; birincil bellek, ana bellek, rastgele-erişimli hafıza olarak da ifade edilebilmektedir.

Rastgele-erişimli bellek, içerisindeki verileri fiziksel konumlarından bağımsız olarak neredeyse aynı miktarda okuyabilmekte ve yazabilmektedir. Fiziksel konumundan bağımsız çalıştığı için sabit disklere kıyasla oldukça hızlıdır.

RAM’de tutulan veriler kalıcı değildir. Yani, bilgisayarın kapatılması, yeniden başlatılması ya da elektrikle bağlantısının kesilmesi gibi durumlarda transistörlerdeki akım kesileceği için bellek içerisindeki veriler , bazı bellekler haricinde, tümüyle silinecektir.

Geleneksel RAM’lerin dışında verileri kalıcı olarak saklayan RAM’ler de geliştirilmiştir. [6]

ROM Nedir?

ROM (Read-only memory), yalnızca okunabilir verilerin depolandığı bir bellek yongasıdır. RAM’deki gibi veri yazma işlemi yapılamayan ROM’da veriler ikili kod (binary code) kullanılarak yongalara yazılmaktadır. [1] Veriler çiplere önceden yazıldığından dolayı bilgisayarın kapatılması, elektrik bağlantısının kesilmesi gibi durumlarda ROM’daki bilgiler depolanmaya devam eder.

Başlangıçta ROM çipine yazılan veriler sonrasında kaldırılamaz. [7] Salt okunur bellek, basit fonksiyon ve program adımlarının işlendiği firmware olarak bilinen sistemlerin depolanmasında da kullanışlıdır. [4] Bilgisayarın başlangıç için ihtiyaç duyduğu temel bilgileri barındıran BIOS çipi salt okunur belleğe (ROM) örnek verilebilir.

EEPROM, EPROM da dahil tüm ROM yongaları elektrik ya da güç kaynağı kesilmesinde verilerini depolamaya devam ederler. ROM çipine yazılan verilere kullanıcılar tarafından müdahale edilemez.

EPROM Nedir?

EPROM, silinip programlanabilir salt-okunur bellek, kalıcı olarak veri depolayabilen ve verilerin yalnızca kuvvetli mor ötesi ışıkla silinebildiği bir yongadır. EPROM, bir ROM çeşididir. EPROM’da verilerin programlanması elektrikle yapılırken ve silinmesi için kuvvetli mor ötesi ışığa ihtiyaç duyulmaktadır.

EEPROM Nedir?

EEPROM, elektronik silinip programlanabilir salt-okunur bellek, günümüz bilgisayarlarında sıklıkla kullanılan, küçük boyutlardaki verileri kalıcı olarak depolayan bir yonga çeşididir. Veri yazma ve silme işlemleri elektrikle yapılır. EEPROMlarda verilerin tekrar tekrar yazılması yongadaki yalıtkan maddenin dayanıklılığına bağlıdır. Yani yonga üzerindeki ince yalıtkan maddelerin zarar görmesi sonucunda yazma ya da silme işlemi yapılamayacaktır.

PROM Nedir?

PROM, programlanabilir salt-okunur bellek, üretildikten sonra yalnızca bir kere programlanabilen bellek yongasıdır. Veri programlandıktan sonra verilerin değiştirilmesi ya da silinmesi mümkün değildir.

Diğer ROM türlerindeki gibi veriler kalıcıdır ve değiştirilemez. Firmware veya microcode gibi düşük seviyeli programların depolanmasında kullanılır. Önceki bilgisayarların BIOS sistemlerinde PROM yongası yaygın şekilde kullanılmaktaydı. [9]

RAM ve ROM Arasındaki Farklar Nelerdir?

RAM (Random-access memory) ROM (Read-only memory)
Büyük boyutlardaki verileri saklayabilir. Küçük boyutlarda verileri saklayabilir.
Veri alış-verişi hızlıdır. Okuma, yazma, silme vb. işlemler hızlı şekilde gerçekleştirilir. Veri okuma hızı RAM’den kat kat düşüktür. [8]
Okuma, yazma, silme gibi işlemler yapılabilir. Veriler salt okunurdur. Kullanıcılar tarafından verilere müdahale edilemez. Veriler, üretim aşamasında ya da sonrasında programlanır.
Veriler güç kaynağının kesilmesi durumunda silinir. Veriler kalıcı olarak depolanır. Güç kaynağının kesilmesi sonucunda veriler saklanmaya devam eder.
Okunan verilerin tekrar tekrar okunmaması, uygulamaların daha hızlı açılması için bilgisayarlarda kullanılır. Sistem başlangıç ayarları, BIOS ayarları ya da yazılım talimatlarının programlandığı bellektir.
Fazla maliyetlidir. Daha az maliyetlidir.

Bilgisayarın temel parçalarından olan RAM ve ROM, verileri farklı şekillerde depolamaktadır. RAM’de veriler geçici olarak depolanırken ROM’da kalıcı olarak depolanmaktadır. Yine RAM’de yüksek miktarda veriler saklanabilirken ROM’da daha düşük miktarda veriler saklanabilmektedir. RAM ve ROM arasındaki bu gibi farkları RAM ve ROM’un ne olduğunu açıkladıktan sonra tabloda detaylıca ele aldım.

Bu yazımda RAM’in ve ROM’un ne olduğundan, ne işe yaradıklarından ve rastgele-erişimli bellek ve salt-okunur bellek arasındaki farklardan bahsettim. Gelecek yazılarda görüşmek üzere.

Kaynaklar

Ömer Faruk Coşkun - ÖFC'
Ömer Faruk COŞKUN

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Bilgisayar Mühendisliği öğrencisiyim. Araştırmayı ve öğrenmeyi aynı zamanda öğrendiklerimi paylaşmayı seviyorum.

Görüşünü Paylaş!

Aklından geçenleri bizimle paylaşmaktan çekinme.

Bugün gönderebileceğiniz kadar yorum gönderdiniz.
Birkaç dakika sonrasında tekrar mesaj gönderebilirsiniz.
Gün içerisinde gönderbileceğiniz yorum sayısı bu kadar.
Yorumunuz başarılı şekilde iletilmiştir. Onaylandıktan sonra herkese açık olarak gösterilecektir.

Yorumlar